Chế độ dinh dưỡng hợp lý cho người cao tuổi

Chế độ dinh dưỡng cho người cao tuổi cần được quan tâm, chú trọng vì giai đoạn này, hệ tiêu hóa của họ bắt đầu suy giảm hiệu suất hoạt động, tuyến nước bọt ít… khiến người cao tuổi cảm thấy khó tiêu, ăn không ngon… Một chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp họ nâng cao sức đề kháng, phòng tránh nhiều bệnh tật. Ngược lại, khi chế độ dinh dưỡng thiếu hay thừa các chất đều có thể gây ra các loại bệnh nghiêm trọng

Chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp người cao tuổi duy trì sức khỏe ổn đinh, tăng tuổi thọ.

Ảnh (Nguồn Internet)

Người lớn tuổi thường có nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng. Tình trạng dinh dưỡng kém thường là do chán ăn, ăn quá ít hoặc chế độ ăn không đủ dinh dưỡng. Trên thực tế còn có thể do nhiều nguyên nhân khác về thể chất, tâm lý và xã hội. Dinh dưỡng kém ở người già có thể dẫn đến những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như: Hệ thống miễn dịch yếu làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, dễ mắc bệnh; Vết thương lâu lành; Suy dinh dưỡng cũng làm giảm lớp cơ, loãng xương có thể dẫn đến giảm độ vững chắc của xương, gây ngã và gãy xương

Ths. Lê Huy Hùng, Ban Bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cán bộ tỉnh Lai châu đã đưa ra một vài lời khuyên về dinh dưỡng cho người cao tuổi như sau:

1.  Nguyên tắc dinh dưỡng cho người cao tuổi

  • Khẩu phần ăn đủ nhu cầu và cân đối các chất dinh dưỡng gồm: Chất đạm, béo, tinh bột, vitamin, khoáng chất, nước và chất xơ;
  • Chế biến thức ăn dễ tiêu hóa, nên có món canh trong bữa ăn;
  • Không bỏ qua bất kỳ bữa ăn nào trong ngày;
  • Có kế hoạch về thực đơn, theo dõi, đánh giá bữa ăn;
  • Theo dõi cân nặng, vòng eo, tỷ lệ mỡ cơ thể.

2. Khẩu phần và tần suất các bữa ăn

Tháp dinh dưỡng cho người cao tuổi

Ảnh(Nguồn Internet)

Sự bài tiết dịch vị trong dạ dày ở cơ thể người cao tuổi thường giảm đi, vì thế việc hấp thụ các chất như can-xi, sắt cũng trở nên kém hơn và quá trình tiêu hoá thức ăn cũng dài hơn. Khẩu phần bữa ăn nên cân đối 4 nhóm thực phẩm:đạm, đường, béo, vitamin và khoáng chất.

Việc chia nhỏ các bữa ăn trong ngày giúp làm giảm áp lực cho dạ dày và giúp hệ tiêu hoá hoạt động dễ dàng hơn. Vì thế, người cao tuổi nên chia 3 bữa ăn chính xen kẽ 2-3 bữa phụ, đồng thời khoảng cách giữa các bữa ăn nên đều nhau và đúng giờ. Điều này càng có ý nghĩa hơn đối với những người cao tuổi mắc thêm bệnh tiểu đường.

3. Thực đơn gợi ý hàng ngày cho người cao tuổi

Người lớn tuổi nên nạp vào cơ thể ít calo hơn vì nhịp chuyển hóa của cơ thể đã chậm. So với lúc trẻ, các cụ thường giảm khối cơ bắp (mỗi năm giảm khoảng 200 g) vì ít hoạt động hơn trước. Giảm 200 – 400 calo/ngày sẽ đáp ứng với hiện tượng chuyển hóa chậm vì bớt hoạt động chân, tay. Một khẩu phần cho người “có tuổi” thường chỉ 1.600 calo/ngày là đủ.

Người cao tuổi nên ăn thành nhiều bữa ăn nhỏ xen kẽ các bữa ăn chính, khoảng ba bữa chính và xen kẽ 2 bữa phụ và nhận đủ dinh dưỡng như sau:

– Chất bột đường: Người cao tuổi nên sử dụng ít cơm và ăn nhiều khoai củ để tăng chất xơ, chống táo bón, thải cholesterol thừa, đồng thời hạn chế nguy cơ tăng đường huyết và ung thư đại tràng.

– Chất béo: Người cao tuổi cần hạn chế tối đa dung nạp mỡ lợn, da, óc, nội tạng vào cơ thể. Mỗi tuần chỉ ăn 2-3 quả trứng và dùng dầu thực vật như: dầu nành, dầu mè để không mắc bệnh béo phì, huyết áp. mỡ dưới 600 gam.

– Chất đạm: Người cao tuổi vẫn cần cung cấp đủ chất đạm như: cá, đậu hũ, các loại đậu và sữa đậu nành. Tuy nhiên, cần hạn chế thịt lợn mỡ, đồng thời ăn xen kẽ các bữa thịt và cá trong tuần trung bình 1kg thịt, 2kg cá và 3kg đậu hũ một tháng là hợp lý.

– Nên sử dụng sữa: Không chỉ trẻ nhỏ mới cần bổ sung dinh dưỡng mỗi ngày mà người cao tuổi cũng cần có nguồn thực phẩm này để bổ sung đầy đủ dưỡng chất, mỗi ngày, người cao tuổi nên uống ít nhất 1 ly sữa ít béo, ít đường để đảm bảo dinh dưỡng cho cơ thể.

– Thường xuyên uống nhiều nước trong ngày, đảm bảo đủ lượng nước cơ thể cần.

– Tránh ăn quá no và nhịn đói lâu, đồng thời giảm lượng đường, muối trong khẩu phần ăn hàng ngày muối dưới 300g/tháng, đường dưới 500g/tháng.

– Người cao tuổi nên tăng cường ăn rau xanh, và quả chín ít ngọt rất tốt cho sức khỏe, nguồn thực phẩm này giúp người cao tuổi bổ sung thêm lượng vitamin, chất khoáng đồng thời giúp chống bệnh táo bón, hạn chế tăng đường huyết, kiểm soát cân nặng và chống lão hóa hiệu quả.

Chế độ dinh dưỡng của mỗi người cũng khác nhau tùy theo tình trạng sinh lý, mức đáp ứng dinh dưỡng. Khi cần tư vấn cụ thể về chế độ dinh dưỡng hợp lý, người cao tuổi có thể đến Phòng khám, tư vấn dinh dưỡng thuộc khoa Dinh dưỡng – Tiết chế – Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ sẽ có bác sĩ tư vấn, cung cấp thông tin cụ thể về vấn đề dinh dưỡng liên quan tới bệnh lý của mình cũng như được cung cấp thực đơn mẫu miễn phí về thực hiện tại gia đình.

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, Thạc sĩ Lạn Hương cũng đưa ra lời khuyên cho các bác người cao tuổi là luôn giữ tinh thần lạc quan,yêu đời. Hệ thần kinh hoạt động tốt thì cơ thể sẽ tự điều chỉnh để thích nghi với sự thay đổi của tuổi già. Luôn giữ tâm hồn thanh thản không nghĩ ngợi nhiều; Duy trì chế độ ăn uống hợp lý kết hợp lối sống lành mạnh; Tập thể dục vừa sức hàng ngày đều đặn hai buổi sáng, tối; Tối ngủ không ngủ muộn hơn 22h nhưng cũng không nên đi ngủ sớm để đảm bảo duy trì được giấc ngủ sâu từ 11h đêm đến 3 giờ sáng, đây là thời gian cho các cơ quan bộ phận nghỉ ngơi đồng thời cũng là thời gian cơ thể thải đọc, tái tạo tế bào sẽ giúp người cao tuổi duy trì sức khỏe ổn đinh, tăng tuổi thọ.

4.  Một số lưu ý trong chế độ dinh dưỡng người cao tuổi

  • Nên uống mỗi ngày 1 ly sữa ít béo, ít đường để bổ sung đầy đủ dưỡng chất cho cơ thể;
  • Sinh hoạt điều độ, ăn ngủ đúng giờ, kết hợp vận động để tiêu hóa tốt hơn, cải thiện sức khỏe;
  • Chia bữa ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày và tạo không khí vui vẻ, thoải mái khi ăn;
  • Khi ăn nên ăn chậm, nhai kỹ;
  • Ưu tiên chế biến các món hấp, luộc nhừ thay thế món rán, nướng để giảm hấp thu cholesterol và giúp tiêu hóa dễ dàng hơn;
  • Cần thay đổi thực đơn thường xuyên, tránh thực đơn quá đơn điệu để ăn uống ngon miệng hơn;
  • Nên chế biến các món ăn mềm, nhừ, thái nhỏ để nhai nuốt và tiêu hóa dễ hơn;
  • Không ăn quá no, đặc biệt là vào buổi tối;
  • Chọn thực phẩm theo bệnh lý: Một số người mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp,… nên cần chọn đúng loại thực phẩm phù hợp, có tác dụng kiểm soát bệnh tật. Cụ thể, cần tây, dưa leo, cà chua, bí đao, khoai từ, rau diếp, mộc nhĩ, giá đậu,… giúp ngăn ngừa bệnh tăng huyết áp và tim mạch. Thực phẩm tốt cho bệnh nhân đái tháo đường gồm bí xanh, rau muống đỏ, rau ngót, hoa atiso, khổ qua,…;
  • Sau khi ăn nên ngồi tại chỗ hoặc đi lại nhẹ nhàng trong vòng 30 phút để giúp dạ dày nhào trộn thức ăn, dễ tiêu hóa hơn.

Người cao tuổi nên có một chế độ dinh dưỡng hợp lý, giữ tinh thần thoải mái và duy trì vận động vừa sức để cải thiện sức khỏe, làm chậm quá trình lão hóa và có tuổi thọ dài hơn.

ThS Lê Huy Hùng (VnaMedical.com)

Nguồn tham khảo: International Union of Nutritional Sciences